(Polityczna) poprawność w gramatyce

Każdy wie, że w polszczyźnie obowiązuje zasada, w myśl której nazwy krajów łączą się z przyimkiem “w” (w Anglii, w Niemczech, w Hondurasie etc.), a nazwy historycznych regionów, w szczególności w Polsce i krajach sąsiednich – z przyimkiem “na” (na Pomorzu, na Śląsku, na Mazowszu etc.). Wiadomo też, że są kraje, które kiedyś były historycznymi regionami, i z ich nazwami w dalszym ciągu łączy się “na” (na Słowacji, na Ukrainie, na Węgrzech).

Ale tak zastanawialiśmy się ostatnio nad funkcjonowaniem tej reguły:

1. Mówimy “na Węgrzech”, ale “w Czechach”. Zastanawiające, biorąc pod uwagę, że Węgry i Czechy mniej więcej w tym samym czasie straciły suwerenność i mniej więcej w tym samym czasie ją odzyskały – dlaczego więc język polski przechował tradycję Węgier jako regionu, ale Czech jako oddzielnego kraju?

2. Mówimy “na Litwie”, ale “w Estonii”. Z Łotwą jest w ogóle dziwnie – ja mówię “na Łotwie”, A. “w Łotwie” i obojgu nam nawet nie przyszła do głowy druga forma. Tu można regułę zrozumieć – im dany region dalej od granic Polski i im rzadziej o nim mówiono, tym mniejsze prawdopodobieństwo utrwalenia się formy z “na”. Dlaczego jednak, skoro jesteśmy przy Łotwie, funkcjonowała forma “w Inflantach” a nie “na Inflantach”?

3. Tak naprawdę zacząłem się nad tym zastanawiać w kontekście stosunków polsko-litewskich. Gdyby Litwini chcieli się doszukiwać śladów polskiego imperializmu w języku polskim, forma “na Litwie” byłaby wręcz idealnym jego potwierdzeniem. I pomyślałem sobie – czy Rada Języka Polskiego, która w sumie i tak nic sensownego nie ma do roboty, nie powinna zmienić w tym przypadku normy, czy raczej – dostosować ją do obecnej rzeczywistości politycznej? Tak, abyśmy konsekwentnie mówili “w Litwie”, “w Ukrainie”, “w Słowacji”?

W sumie zresztą można nie czekać na Radę i samemu zacząć tworzyć nowy, politycznie poprawny zwyczaj językowy :).

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s